Platsentar o‘sish omili (PlGF)

Platsentar o‘sish omili (PlGF) bo‘yicha test homiladorlik davrida preeklampsiyani erta aniqlashga yordam beradi, shu jumladan barqaror gipertenziya va proteinuriya aniq bo‘lishidan oldin ham. Ushbu tahlil aniqlangan xavf omillariga ega homilador bemorlarda xavfni baholash uchun qo‘llanadi va preeklampsiyadan shubhalanganda klinik qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. PlGF o‘lchovi ko‘pincha klinik topilmalar bilan birgalikda talqin qilinadi va eruvchan fms-like tirozin kinaza-1 (sFlt-1) hamda homiladorlik bilan bog‘liq plazma oqsili A (PAPP-A) kabi boshqa biomarkerlar bilan birga qo‘llanishi mumkin.

Preeklampsiya — homiladorlikning gipertenziv buzilishi bo‘lib, 20 haftadan so‘ng yangi paydo bo‘lgan arterial qon bosimi oshishi va proteinuriya bilan xarakterlanadi; tug‘ruqdan keyin 6 haftagacha bartaraf bo‘ladi. Homiladorlikdagi Gipertenziyani O‘rganish Xalqaro Jamiyati (ISSHP)ga ko‘ra, qon bosimi 4 soatdan ortiq interval bilan ikki marotaba 140/90 mm Hg dan oshganda va oqsil ajralishi 24 soatda 0.3 g dan ko‘p bo‘lganda (yoki oqsil/kreatinin nisbatida 30 mg/mmol dan ko‘p) tashxis ko‘rib chiqiladi. U taxminan 2%–8% homiladorlikda uchraydi. Klinik og‘irlik darajasi o‘zgaruvchan: yengil kasallik 36 haftadan keyin rivojlanganda natijalar odatda qulay, erta boshlanish (33 haftagacha) yoki komorbid holatlar bilan birga kechuvchi preeklampsiya esa ona va homila uchun sezilarli darajada yuqori xavf bilan bog‘liq. Hozirgi modellarga ko‘ra, gestatsiyaning erta davrida trofoblastning differensiyalanishi va invaziyasi buzilishi platsentaning noto‘g‘ri rivojlanishiga olib keladi. Bu oksidlovchi stress va tizimli yallig‘lanish javobini, shuningdek platsentar tomirlar endotelial disfunktsiyasini va natijada tizimli gipertenziyani qo‘zg‘atadi. Xavf omillariga 40 yoshdan katta onalik yoshi, semizlik, preeklampsiyaning shaxsiy yoki oilaviy tarixi, antifosfolipid sindrom, insulinga qaram qandli diabet, ko‘p homilalik, nulliparlik va avvaldan mavjud surunkali gipertenziya yoki buyrak kasalligi kiradi. Erta tanib olish boshqaruv uchun markaziy ahamiyatga ega, laborator markerlar esa yaqqol gipertenziya yoki proteinuriya paydo bo‘lishidan oldin aniqlashni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Platsentar o‘sish omili (PlGF) trofoblastlar tomonidan ishlab chiqariladigan, tomir endotelial o‘sish omili (VEGF) oilasining proangiogen a’zosi bo‘lib, platsentar tomir rivojlanishida ajralmas ahamiyatga ega. Asoratsiz homiladorliklarda PlGF kontsentratsiyasi taxminan 30 haftagacha izchil oshadi. Preeklampsiya past PlGF darajalari bilan bog‘liq, va PlGF pasayishi klinik namoyonlardan avval kuzatilishi mumkin. Bir tadqiqotda 20–35 haftalar oralig‘ida past PlGF keyingi 2 hafta ichida preeklampsiya ehtimolining yuqoriligini ko‘rsatgan. Bu o‘zgarishlar sababchi emas, balki rivojlanib borayotgan platsentar yetishmovchilikning ikkilamchi ko‘rinishi sifatida baholanadi. Talqin o‘lchangan kontsentratsiyaga ta’sir qiluvchi omillar — gestatsion yosh, ona vazni va yoshi, etnik mansublik, sigaret chekish, in vitro urug‘lantirish orqali homiladorlik, nulliparlik va avvaldan mavjud diabet — uchun tuzatmalarni talab qiladi; odatda natijalar o‘rtacha qiymat ko‘paytmalari (MoM) tarzida ifodalanadi, bu alfa-fetoprotein uchun qo‘llaniladigan yondashuvlarga o‘xshash. Shubha qilingan preeklampsiyani tekshiruvda PlGF testini sFlt-1 va PAPP-A bo‘yicha tahlillar bilan to‘ldirish mumkin.