Общеклиническое исследование мокроты

Umumiy balg‘am tahlili (balg‘am tekshiruvi, balg‘am mikroskopiyasi) pastki nafas yo‘llaridan ajraladigan sekretsiyani baholab, havo yo‘llari va o‘pka kasalliklarini tavsiflaydi. Ushbu tahlil balg‘amning makroskopik xususiyatlari va mikroskopik elementlarini tasvirlab, diagnostikani qo‘llab-quvvatlaydi hamda jarayonning mohiyatini farqlashga yordam beradi. Shuningdek, surunkali nafas yo‘llari kasalliklarida kasallik faolligini kuzatish va vaqt o‘tishi bilan terapiyaga javobni baholash uchun qo‘llaniladi.

Balg‘am — pastki nafas yo‘llaridan (traxeya, bronxlar va o‘pka) kelib chiqadigan, yo‘tal orqali tashqariga chiqariladigan patologik sekretsiyadir. Sog‘lom shaxslarda ko‘rinadigan balg‘am ajralmaydi. Normal sharoitda katta bronxlar va traxeya kuniga 100 mL gacha traxeobronxial shilliqni hosil qiladi va u yutiladi. Ushbu shilliq tarkibida glikoproteinlar, immunoglobulinlar, bakteritsid oqsillar, makrofaglar, limfotsitlar va to‘kilgan bronx epiteliy hujayralari bo‘lib, u zarrachalarni tozalash va nafas yo‘llarini himoya qilishga hissa qo‘shadi. Traxeya, bronxlar yoki o‘pka kasalligida shilliq ishlab chiqarilishi ortadi, hamda chekuvchilarda yaqqol nafas tizimi kasalligisiz ham sekretsiya ortiqcha bo‘lishi mumkin. Klinik balg‘am tahlilida miqdor, rang, hid, xarakter va konsistensiya, ko‘rinadigan aralashmalar, hujayraviy tarkib, tolalar hamda mikroorganizmlar (bakteriyalar, qo‘ziqorinlar) yoki parazitlarning mavjudligi hujjatlashtiriladi. Balg‘am tarkibida shilliq, yiring, seroz suyuqlik, qon yoki fibrin, yakka holda yoki kombinatsiyada, bo‘lishi mumkin. Yiring yallig‘lanish o‘choqlarida leykotsit agregatlarini ifodalaydi; seroz suyuqlik ekssudatsiyani aks ettiradi; qon kapillyar devori shikastlanishi yoki tomir zararlanishida paydo bo‘ladi. Mikroskopiya yuqori kattalashtirishda shakllangan elementlarni aniqlash imkonini beradi. Surtmada patogenlar aniqlanmasligi infeksiyani inkor etmaydi; bakterial infeksiya gumon qilinganda, parallel ravishda ekish (kultura) va antimikrob dorilarga sezgirligini aniqlash tavsiya etiladi. Namunalar steril, bir martalik idishda to‘planadi. Namuna og‘iz suyuqligi yoki nazofaringeal sekretsiya emas, balki pastki nafas yo‘llaridan olingan haqiqiy balg‘am bo‘lishi shart. To‘plash ertalab ovqat qabul qilishdan oldin, og‘iz va tomoqni sinchiklab chayish hamda tishni tozalashdan so‘ng amalga oshiriladi. Natijalarni talqin qilish klinik ko‘rinish, fizik tekshiruv va boshqa laborator hamda tasviriy tekshiruvlar natijalari bilan uyg‘un holda olib boriladi.