Gepatit C virusi (HCV) genotiplash, real-time RT-PZR

Gepatit C virusi (HCV) genotiplash real-time RT-PZR orqali virus genotipi yoki subtipini (1a, 1b, 2, 3a, 4) aniqlab, virusga qarshi davolashni boshqarishga yoʻnaltiradi. Natijalar davolash kerak-kerak emasligini aniqlash, klinik kechishni oldindan baholash, davolash davomiyligi va dozalarini belgilash, terapevtik javob ehtimolini baholash hamda jigar biopsiyasi zarurligini hal qilishga yordam beradi. Ushbu tahlil HCV genotip tahlili yoki HCV subtip sinovi nomlari bilan ham yuritiladi.

Gepatit C virusi gepatotsitlarni infeksiyalaydi va shuningdek ayrim qon hujayralarini, jumladan neytrofillar, monotsitlar va B limfotsitlarni ham jalb qilishi mumkin. Yuqish asosan qon bilan aloqa orqali sodir bo‘ladi — masalan, qon komponentlari yoki plazma transfuziyasi, donor a’zolarini transplantatsiya qilish, yoki steril bo‘lmagan shpritslar, ignalar va asbob-uskunalardan foydalanish — va kamroq hollarda jinsiy aloqa orqali. O‘tkir infeksiya ko‘pincha aseptomatik bo‘ladi va shu sababli ko‘pincha aniqlanmay qoladi. Surunkali infeksiya 60–85 % hollarda rivojlanadi, bu sirroz, jigar yetishmovchiligi va gepatosellyulyar karsinoma xavfini oshiradi; sust, ammo progressiv shikastlanish tufayli HCV ko‘pincha jim infeksiya sifatida ta’riflanadi. HCV yuqori mutatsiya tezligi tufayli sezilarli genetik xilma-xillikka ega bo‘lib, bu immun qochishini osonlashtiradi. Virus genomlari mintaqalar bo‘yicha farqlanadi va interferonga asoslangan rejimlarga javobida ham tafovut qiladi. 6 ta asosiy genotip va taxminan 500 ta subtip mavjud. Global miqyosda 1-genotip eng ko‘p uchraydi (40–80 %); 1a subtip AQShda, 1b esa G‘arbiy Yevropa va Janubiy Osiyoda keng tarqalgan. 2-genotip 10–40 % chastotada uchraydi. 3-genotip Shotlandiya, Avstraliya, Hindiston va Pokistonda tez-tez kuzatiladi. 4-genotip Markaziy Osiyo va Shimoliy Afrikada ustun, 5-genotip Janubiy Afrikada, 6-genotip esa Osiyoning ayrim hududlarida uchraydi. Rossiyada 1b genotip ustun, undan keyin 3, 1a va 2 genotiplari; AQShda 1a/1b, 2b va 3a keng tarqalgan. Genotiplash terapiyaga javob ehtimolini baholashga yordam beradi. 1-genotip 2 va 3 genotiplarga nisbatan kamroq qulay javob beradi, va 1-genotipli bemorlarda jigar biopsiyasining ahamiyati kattaroq bo‘ladi. 1 va 4 genotiplarda interferonning yuqoriroq dozalari tavsiya etiladi, va viremiya 24 haftadan ortiq muddat yo‘q bo‘lganda ham davolash 48 haftagacha uzaytiriladi. Davolash fonida virus yuklamasining tez pasayishi (4 haftada < 50 IU/mL) qisqaroq davolash kursi ehtimolini qo‘llab-quvvatlaydi, aksincha 12 haftagacha 2-log pasayishga erishilmasa, davolash samarasizligini ko‘rsatadi va qayta ko‘rib chiqilishi lozim. 2 va 3 genotiplari holatlarning 80 % da yaxshi javob beradi, odatda 24 hafta davomida. Terapevtik rejalashtirishda jins, yosh, alomatlar og‘irligi, avvalgi terapiya, jigar tuzilishi va funksiyasi, hamda laborator ko‘rsatkichlar hisobga olinadi.