Omega-3 indeksi

Omega-3 indeksi testi (Omega-3-Index yoki n-3 yog‘ kislotalari biomarkeri deb ham ataladi) eritrotsit membranalarida eikosapentaen kislota (EPA) va dokozaheksaen kislota (DHA)ning birgalikdagi ulushini miqdoriy baholaydi. U yurak-qon tomir xavfini, ayniqsa malign aritmiyalar va to‘satdan yurak o‘limi xavfini tabaqalashtirish, omega-3 yog‘ kislotalari yetishmovchiligini aniqlash va parhez o‘zgarishi, retsept bo‘yicha terapiya yoki qo‘shimcha (suple­ment) qabul qilish vaqtida omega-3 qabulini monitoring qilish uchun qo‘llanadi.

Omega-3 ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalari organizm sintez qilmaydigan muhim (essensial) ozuqa moddalardir. Ular kardioprotektiv, gipolipidemik va antiaritmik xususiyatlarga ega hamda hujayra o‘sishi va bo‘linishi, hazm, gemostaz, miya funksiyasi va hujayraviy transportda ishtirok etadi. Asosiy omega-3 yog‘ kislotalari alfa-linolen kislota (ALA), eikosapentaen kislota (EPA) va dokozaheksaen kislota (DHA)dir. Omega-3 yetarli qabul qilinmasligi yurak-qon tomir kasalliklari, xususan to‘satdan yurak o‘limi xavfining yuqoriligi bilan bog‘liq. Omega-3 indeksi eritrotsit membranalaridagi EPA va DHA foizlarining yig‘indisi sifatida aniqlanadi va yurak-qon tomir xavfi hamda uning asoratlari ko‘rsatkichi sifatida xizmat qiladi. Qondagi omega-3 konsentrasiyalari ratsiondagi EPA va DHA qabuliga to‘g‘ridan-to‘g‘ri korrelyatsiyalanadi. Kuzatuv ma’lumotlarida haftasiga hatto 1 marta baliq iste’moli koronar yurak kasalligi xavfining 15% kamayishi bilan, haftasiga 5 martadan ko‘p iste’mol esa 40% kamayish bilan bog‘liq. EPA va DHAning asosiy oziq manbalari ayrim baliq turlarining yog‘i (masalan, losos, orkinos, skumbriya va seld) hamda jigarrang suvo‘tlar hisoblanadi. ALA ko‘kat bargli sabzavotlar, dukkaklilar va o‘simlik moylarida mavjud bo‘lib, kichik miqdorda EPA va DHAga aylantiriladi. Omega-3 yog‘ kislotalarining optimal holatini saqlash ateroskleroz, gipertenziya va ishemik yurak kasalligini oldini olish strategiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi. Omega-3 indeksi — eritrotsitlardagi jami yog‘ kislotalariga nisbatan EPA+DHA foizi ko‘rinishida ifodalanadi — ishemik yurak kasalligi, ayniqsa o‘limga olib keluvchi aritmiyalar uchun marker, va ehtimol xavf omili sifatida talqin qilinishi mumkin.